Bilgisayarın güç tuşuna bastıktan sonra o ekranda dönen noktalara baka baka hayatı sorguladığınız anlar olmuştur. Hele acil bir toplantıya yetişmeniz, hemen bir e-posta göndermeniz veya o çok beklediğiniz oyuna girmeniz gerekiyorsa, o 2 dakikalık açılış süresi insana 2 saat gibi gelir.
Düne kadar hızlı açılan, masaüstünü saniyeler içinde önünüze seren o makineye ne oldu da şimdi?
Bir program site yazarı olarak size şu gerçeği itiraf edeyim: Bilgisayarlar zamanla yaşlanmaz; sadece bizim onlara yüklediğimiz yüklerin altında ezilmeye başlarlar. Bugün, "Format at düzelir" klişesine sığınmadan, tamamen ücretsiz araçlar ve birkaç akıllı Windows ayarı ile o açılış süresini nasıl yarı yarıya indirebileceğimizi konuşacağız.
Hazırsanız, bilgisayarımızın üzerindeki ölü toprağını atıyoruz.
Çözüme geçmeden önce sorunun kaynağını bilmek şart. Açılış yavaşlığının genelde üç ana şüphelisi vardır:
Windows 10 ve 11'de "Hızlı Başlatma" adında melez bir özellik bulunur. Bilgisayarı kapattığınızda tam olarak kapatmaz, çekirdek dosyaları diske uyku modundaki gibi kaydeder ki bir sonraki açılış hızlı olsun.
Fakat işin ilginç yanı şudur: Eski sistemlerde veya sürücü çakışmalarında bu özellik bilgisayarı hızlandırmak yerine daha da yavaşlatabilir veya siyah ekranda bekletebilir.
Nasıl Denenir?
Bilgisayarınızın açılırken boğulmasının en büyük sebebi, sizden habersiz açılan programlardır. Özellikle her gün kullanmadığınız yazılımların açılışta yeri yoktur.
İşte bu, teknisyenlerin çok kullandığı ama standart kullanıcının pek bilmediği "gurme" bir ayardır. Bazı programların hizmetlerini kapatmak istemeyebilirsiniz örneğin antivirüs veya önemli bir güncelleme servisi ama bunların Windows ile aynı saniyede başlaması gerekmez.
Dürüst olma vakti. Yazılımsal olarak ne yaparsanız yapın, eğer kasanızın içinde o eski tıkır tıkır ses çıkaran mekanik hard disk çalışıyorsa, Windows 10/11 size her zaman eziyet edecektir. Modern işletim sistemleri SSD'ler için tasarlanmıştır.
"İyi de şimdi yeni SSD alırsam, onca programı baştan mı kuracağım, formata hiç vaktim yok" diyebilirsiniz. Aslında hiç gerek yok.
Yeni bir SSD aldığınızda, "EaseUS Partition Master Technician" gibi arayüzü çok basit ve ücretsiz sürümleri olan disk yönetim programlarıyla eski diskinizi yeni diskinize "Klonlayabilirsiniz". İşletim sisteminiz, masaüstü arka planınız, tarayıcıda açık kalan sekmeleriniz bile eksiksiz bir şekilde yeni SSD'ye aktarılır. Sadece kabloları değiştirirsiniz ve bilgisayarınız 1.5 dakika yerine 12 saniyede açılmaya başlar. Bu, hayat kalitenizi artıracak en net donanım hamlesidir.
Bu temizlik işlemlerini yapmanın sisteminize etkileri nelerdir? Teraziye koyalım.
Avantajları:
Arkadaşlar, bilgisayarınızın geç açılması bir kader değil, birikmiş bir ihmalkarlık sonucudur. Sisteminize kurduğunuz her program, "Ben çok önemliyim, en öne ben geçeceğim" diyerek Windows'u manipüle etmeye çalışır. Sizin bir kullanıcı olarak yapmanız gereken tek şey, patronun kim olduğunu onlara hatırlatmaktır.
Görev Yöneticisi'ni kullanarak gereksiz açılış öğelerini budayın, gecikmeli başlatma ile trafiği rahatlatın ve eğer bütçeniz elveriyorsa sisteminizi mutlaka bir SSD ile taçlandırıp o diski klonlayın.
Düne kadar hızlı açılan, masaüstünü saniyeler içinde önünüze seren o makineye ne oldu da şimdi?
Bir program site yazarı olarak size şu gerçeği itiraf edeyim: Bilgisayarlar zamanla yaşlanmaz; sadece bizim onlara yüklediğimiz yüklerin altında ezilmeye başlarlar. Bugün, "Format at düzelir" klişesine sığınmadan, tamamen ücretsiz araçlar ve birkaç akıllı Windows ayarı ile o açılış süresini nasıl yarı yarıya indirebileceğimizi konuşacağız.
Hazırsanız, bilgisayarımızın üzerindeki ölü toprağını atıyoruz.
Bilgisayar Neden Geç Açılır?
Çözüme geçmeden önce sorunun kaynağını bilmek şart. Açılış yavaşlığının genelde üç ana şüphelisi vardır:
- Kapıda Bekleyen Kalabalık: Siz bilgisayarı açtığınız an, arka planda onlarca program "Ben de açılacağım!" diye sıraya girer. İnternet Download Manager gibi indirme yöneticileri, Steam, Spotify, bulut senkronizasyon araçları... Hepsi aynı anda işlemciden ve diskten pay kapmaya çalışınca trafik tıkanır.
- Mekanik Yorgunluk HDD: Eğer bilgisayarınızda hala eski nesil dönen disklerden varsa, Windows'un devasa dosyalarını okumak fiziksel olarak zaman alır.
- Hizmet Karmaşası: Windows'un arka planda çalıştırdığı, sizin ruhunuzun bile duymadığı güncelleyiciler ve telemetri hizmetleri sistemin uyanmasını geciktirir.
Yöntem 1: "Hızlı Başlatma" Ayarını Kontrol Edin
Windows 10 ve 11'de "Hızlı Başlatma" adında melez bir özellik bulunur. Bilgisayarı kapattığınızda tam olarak kapatmaz, çekirdek dosyaları diske uyku modundaki gibi kaydeder ki bir sonraki açılış hızlı olsun.
Fakat işin ilginç yanı şudur: Eski sistemlerde veya sürücü çakışmalarında bu özellik bilgisayarı hızlandırmak yerine daha da yavaşlatabilir veya siyah ekranda bekletebilir.
Nasıl Denenir?
- Başlat menüsüne Denetim Masası yazıp açın.
- Donanım ve Ses > Güç Seçenekleri yolunu izleyin.
- Sol taraftaki "Güç düğmelerinin yapacaklarını seçin" yazısına tıklayın.
- Üstteki "Şu an kullanılamayan ayarları değiştir" kalkan ikonuna tıklayın.
- Aşağıdaki "Hızlı başlatmayı aç (önerilen)" seçeneğinin tikini kaldırın ve değişiklikleri kaydedin.
Yöntem 2: Otomatik Başlayanları Acımasızca Budayın
Bilgisayarınızın açılırken boğulmasının en büyük sebebi, sizden habersiz açılan programlardır. Özellikle her gün kullanmadığınız yazılımların açılışta yeri yoktur.
- Klavyenizden Ctrl + Shift + Esc tuşlarına basarak Görev Yöneticisi'ni açın.
- Başlangıç sekmesine gelin.
- Burada "Durum" kısmında "Etkin" olan her şeye eleştirel bir gözle bakın.
- Örneğin, arka planda sürekli dosya kovalayan indirme programları veya oyun platformları açılışı çok yorar. Bunlara sağ tıklayıp "Devre Dışı Bırak" deyin. Merak etmeyin, programı silmiyorsunuz; sadece siz ikonuna tıklayana kadar uyumasını söylüyorsunuz.
Yöntem 3: Ağır Hizmetleri "Gecikmeli Başlat" Moduna Alın
İşte bu, teknisyenlerin çok kullandığı ama standart kullanıcının pek bilmediği "gurme" bir ayardır. Bazı programların hizmetlerini kapatmak istemeyebilirsiniz örneğin antivirüs veya önemli bir güncelleme servisi ama bunların Windows ile aynı saniyede başlaması gerekmez.
- Windows + R tuşlarına basıp çalıştır penceresine services.msc yazın.
- Açılan listede çok acil olmayan ama mecburen çalışan hizmetleri bulun mesela, Adobe Update Service veya yazıcı hizmetleri.
- Üzerine çift tıklayın. Başlangıç Türü kısmını "Otomatik" yerine "Otomatik (Gecikmeli Başlatma)" olarak değiştirin.
Yöntem 4: Donanımsal Darboğaz ve Klonlama Mucizesi
Dürüst olma vakti. Yazılımsal olarak ne yaparsanız yapın, eğer kasanızın içinde o eski tıkır tıkır ses çıkaran mekanik hard disk çalışıyorsa, Windows 10/11 size her zaman eziyet edecektir. Modern işletim sistemleri SSD'ler için tasarlanmıştır.
"İyi de şimdi yeni SSD alırsam, onca programı baştan mı kuracağım, formata hiç vaktim yok" diyebilirsiniz. Aslında hiç gerek yok.
Yeni bir SSD aldığınızda, "EaseUS Partition Master Technician" gibi arayüzü çok basit ve ücretsiz sürümleri olan disk yönetim programlarıyla eski diskinizi yeni diskinize "Klonlayabilirsiniz". İşletim sisteminiz, masaüstü arka planınız, tarayıcıda açık kalan sekmeleriniz bile eksiksiz bir şekilde yeni SSD'ye aktarılır. Sadece kabloları değiştirirsiniz ve bilgisayarınız 1.5 dakika yerine 12 saniyede açılmaya başlar. Bu, hayat kalitenizi artıracak en net donanım hamlesidir.
Avantajlar ve Dezavantajlar
Bu temizlik işlemlerini yapmanın sisteminize etkileri nelerdir? Teraziye koyalım.
Avantajları:
- Zaman Tasarrufu: Günde kazandığınız 1 dakika, yılda saatler demektir.
- Sistem Rahatlığı: Açılışta yorulmayan RAM ve işlemci, bilgisayarı ilk yarım saat boyunca çok daha stabil ve serin tutar.
- Sıfır Maliyet: SSD yükseltmesi hariç anlattığım tüm bu ayarlar Windows'un kendi içindeki ücretsiz çözümlerdir.
- Bildirim Gecikmeleri: Başlangıçtan kapattığınız iletişim uygulamaları siz onları manuel olarak açana kadar size bildirim veya mesaj düşürmez.
- Deneme Yanılma Süreci: Hızlı Başlatma ayarı veya hizmet geciktirme işlemleri her bilgisayarda farklı tepki verebilir. Sistemi ideal ayara getirmek birkaç kez yeniden başlatma yapmanızı gerektirebilir.
Genel Değerlendirme
Arkadaşlar, bilgisayarınızın geç açılması bir kader değil, birikmiş bir ihmalkarlık sonucudur. Sisteminize kurduğunuz her program, "Ben çok önemliyim, en öne ben geçeceğim" diyerek Windows'u manipüle etmeye çalışır. Sizin bir kullanıcı olarak yapmanız gereken tek şey, patronun kim olduğunu onlara hatırlatmaktır.
Görev Yöneticisi'ni kullanarak gereksiz açılış öğelerini budayın, gecikmeli başlatma ile trafiği rahatlatın ve eğer bütçeniz elveriyorsa sisteminizi mutlaka bir SSD ile taçlandırıp o diski klonlayın.
Yorumlar yükleniyor...